Pałac w Jabłonnie

Tak jak w poprzednich artykułach skupiałam się nad „Rozważnym” wypada teraz nawiązać do naszego „Romantycznego” i bardziej znanego bohatera, Księcia Józefa Poniatowskiego. Zdecydowałam jednak, że nie będę pisać o życiu księcia. Wyszło na ten temat dużo różnych publikacji, z którymi nie mogę konkurować. Słyszałam nawet, że istnieją japońskie komiksy poświęcone tej postaci. W związku z powyższym, chciałabym uwagę czytelników skierować na książęcą rezydencję – pałac w  Jabłonnie, która pomimo tego, że miała wielu ciekawych właścicieli najbardziej kojarzona jest z księciem Pepim.

Ale zacznijmy od początku. Pierwszą znaną osobistością, do której należała Jabłonna był Karol Ferdynand Waza, syn króla Zygmunta III Wazy, biskup wrocławski i płocki, opat mogilski, czerwiński i tyniecki, książę raciborski i opolski. Biskup był człowiekiem nietowarzyskim, zamkniętym w sobie, raczej nielubianym, ale za to bardzo gospodarnym. Swoje dobra kościelne doprowadził to prawdziwego rozkwitu. Konkurował ze swoim bratem Janem Kazimierzem o koronę Polski, ale przegrał.

Budowa pałacu w  Jabłonnie

W roku 1773 od kapituły płockiej Jabłonnę kupił późniejszy prymas, biskup, książę i brat króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, Michał Poniatowski, który tam stworzył swoją letnią rezydencję.

Budowę kompleksu pałacowo-parkowego powierzył prymas dwóm wybitnym specjalistom epoki: Dominikowi Merliniemu i Szymonowi Bogumiłowi Zugowi. Prywatne apartamenty prymasa zostały zaprojektowane w głównym pałacyku, który pobudowany został w stylu klasycystyczno-barokowym. Niewątpliwie znakiem szczególnym pałacu, po którym i teraz od razu rozpoznajemy Jabłonnę jest czworoboczna wieżyczka zwieńczona kulą. Dwór biskupi i mieszkania dla gości znajdowały się w dwóch pawilonach bocznych, z których lewy nazywany jest królewskim, na pamiątkę bytności w nim Stanisława Augusta. Dekorację malarską wykonał Szymon Mańkowski. W podziemiach wykorzystywanych latem na spotkania towarzyskie – Antonio Tavelli.

W parku romantycznym Szymon Bogumił Zug postawił także domek chiński, grotę i wieżyczkę, które miały uzupełnić krajobrazowy wygląd parku.

Z rąk prymasa w ręce księcia

Po nagłej śmierci prymasa, jedni mówią, że samobójczej, Jabłonna przechodzi w ręce Księcia Józefa Poniatowskiego. Od tego czasu Pepi rezyduje bądź w Pałacu pod Blachą bądź w  Jabłonnie. I tak w latach po między ostatnim rozbiorem Polski a powstaniem Księstwa Warszawskiego pałac w Jabłonnie słynie z imprez urządzanych przez Księcia Józefa przy pomocy tajemniczej pani Vauban. Ale to już jest temat na inny artykuł.

Zobacz hotele w starych pałacach i zamkach w Polsce

Apartamenty księcia w Jabłonnie w przeciwieństwie do trybu życia, jaki prowadził były urządzone skromnie, meblami w stylu angielskim. Na ścianach wisiało kilka egzemplarzy broni, z jego świetnej kolekcji i kilka szkiców Orłowskiego oraz portret przyjaciela księcia – Karola de Ligne.

Po tragicznej śmierci naszego „Romantycznego” bohatera, pałac w Jabłonnie dziedziczy jego siostra Teresa z Poniatowskich Tyszkiewiczowa. Gdy ta jednak opuszcza Polskę, podążając za miłością swojego życia, ministrem Napoleona Talleyrandem, majątek w 1822 r. przechodzi w ręce Anetki 1 voto Potockiej, 2 voto Dunin-Wąsowiczowej. Anetka, która już nie raz gościła na mojej stronie, uzdolniona malarka i projektantka ogrodów, miała kolejne wyzwanie – urządzić na nowo pałac w Jabłonnie. Pytanie jak? I w tym miejscu trzeba powiedzieć, że Anna Dunin-Wąsowiczowa bardzo lubiła swojego wuja Ks. Józefa, (dużo bardziej niż Ks. Stanisława) mówiono nawet, że miała z nim romans. Oczywiście to mogła być plotka rozpuszczana przez samą Anetkę, nie mniej jednak, postanowiła ona, że cały kompleks będzie hołdem dla Księcia Józefa. To właśnie Anetka była inicjatorką budowy łuku triumfalnego na terenie parku.

Konie w Jabłonnie (nie tylko mechaniczne)

Po Annie pałac odziedziczył jej syn Maurycy Potocki, potem wnuk August Potocki i na końcu prawnuk Maurycy Stanisław Potocki. Wspomnieć należy, że potomkowie Anny bardzo lubili konie, także mechaniczne i wyścigi. August Potocki utrzymywał stajnię koni wyścigowych w Jabłonnie. Jego syn miał stajnię samochodową gdzie trzymał Bugatti, BMW i Austro-Daimlera. Obaj panowie, brali czynny udział w wyścigach.

Myślę, że jeszcze kilka słów trzeba napisać o ostatnim właścicielu Jabłonnej Maurycym Potockim. Tak jak już wcześniej pisałam bardzo lubił samochody. Poza tym był myśliwym i propagował turystykę łowiecką w Polsce. Trzeba dodać, że zapraszał do Jabłonnej na polowania i nie tylko, znakomitości tamtych czasów, min. Hermana Goeringa i Galeazzo Ciano, zięcia Mussoliniego. Później te znajomości bardzo się przydały szczególnie przy wyciąganiu aresztowanych z więzień na Pawiaku, czy AL. Szucha.

Pałac w Jabłonnie w czasie wojny

W czasie wojny Maurycy Potocki, działał w oddziałach AK pod pseudonimem „Abel”. Po wojnie hrabia został aresztowany i osadzony w więzieniu UB w Kielcach. Przy pomocy oddziałów partyzanckich udało mu się uciec i przez „zieloną granicę” trafił do Anglii.  Zmarł w 1949 roku i jest pochowany na londyńskim cmentarzu Brompton. Na jego nagrobku znajduje się napis „ Ostatni Pan na Jabłonnie”. Maurycy niewątpliwie był postacią nietuzinkową. Jak ktoś powiedział był prawdziwym koneserem życia.

Wracając do Jabłonnej, na początku wojny w pałacu mieściła się Kwatera Główna Armii „Modlin”. I chociaż Maurycy Potocki miał różne znajomości wśród dowództwa niemieckiego, nie ochroniło to Pałacu od spalenia w 1944.

Po wojnie pałac został odbudowany według projektu Mieczysława Kuźmy, a rekonstrukcją parku zajął się Gerard Ciołek. Środkowej części pałacu przywrócono stan z końca XVIII w. Inne części nawiązują do wyglądu z XIX. W 1953 r. Jabłonnę przejęła Polska Akademia Nauk.

Mam nadzieję, że mój artykuł skłoni kogoś do odwiedzenia pałacu w Jabłonnie. Może nie jest tam teraz tak romantycznie jak za Księcia Józefa, ale bardzo bardzo przyjemnie.

Więcej informacji o Pałacu w Jabłonnie można znaleźć na stronie http://www.palacjablonna.pl/

Zobacz hotele w starych pałacach i zamkach w Polsce

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *