Pałac w Górze – rezydencja Księcia Stanisława Poniatowskiego

Nasz „Pan Darcy” – czyli Ks Stanisław Poniatowski – miał kilka rezydencji i jednej z nich chciałabym poświęcić ten artykuł. Mam tu na myśli, pałac w Górze, koło Nowego Dworu Mazowieckiego, bardzo blisko pałacu w Jabłonnej.

Inspiracją do powstania pałacu, była poniekąd fascynacja księcia Anglią. Tą właśnie Anglią, którą znamy z książek Jane Austen.  W tym czasie w kraju autorki Dumy i Uprzedzenia, w modzie było życie blisko natury.  Na rodowe siedziby wybierano miejsca z pięknymi krajobrazami w tle. I taka właśnie miała być przyszła rezydencja naszego bohatera.

Na lokalizację pałacu, który pobudowano ok. roku 1780, wybrano, więc małe, ale bardzo malownicze wzgórze nad brzegiem Narwi. Stosunkowo nie dużej odległości od Warszawy.  Projektem zajął się prawdopodobnie Stanisław Zawadzki, który już wcześniej wykonywał różne zlecenia dla Poniatowskich.

Pałac, do którego prowadziła piękna lipowa aleja, był budowlą klasycystyczną, murowaną, otynkowaną z jednym, ale podwyższonym piętrem, trzema ryzalitami, nakryty czterospadowym dachem.  Pomieszczenia mieszkalne znajdowały się na pierwszym piętrze. W budynku była też ośmioboczna sala balową, której ściany były pokryte malowidłami Szymona Mańkowskiego.

Wyobrażnie jak wyglądał Pałac daje nam rycina Zygmunta Vogla z  1801.

 

Książę Stanisław w Górze organizował tak zwane „obiady filozoficzne”, które niewątpliwie nawiązywały do obiadów czwartkowych u króla.  W związku z tym rezydencję odwiedziły takie znakomitości jak: Ignacy Krasiński, Józef Wibicki, Adam Naruszewicz, Zygmunt Vogel. Przyjeżdżali do Góry specjaliści z archeologii, matematyki, górnictwa. Nawet inżynierowie dróg wodnych. Chociaż Książę Stanisław rozrzutny nie był i nic na ten temat nie znalazłam, to tak sobie myślę, że może i jakiś bal kiedyś zorganizował.

Około roku 1790, książę sprzedaje pałac rodzinie Gutakowskich.  Ludwik Gutakowski miał dwie żony, rodzone siostry, najpierw Teresę a po jej śmierci Mariannę, których ciotką była Elżbieta z Szydłowskich Grabowska, morgantyczna żona Króla Stanisława Augusta.  Ze względu na dość zawiłe koligacje rodzinne, o których nie chce się teraz rozpisywać, bo jest to temat na kolejny artykuł, w pałacu w Górze dość często bywali potomkowie naszego ostatniego króla.

Zobacz hotele w starych pałacach i zamkach w Polsce

Po śmierci Ludwika Gutakowskiego, majątek przechodzi w ręce jego syna Wacława, który żeni się Józefą Antoniną hrabianką Grudzińską, siostrą późniejszej żony Księcia Konstantego Pawłowicza, brata cara.  Chociaż szwagrowie się nie bardzo się lubili, można założyć, iż brat cara wraz ze swoją żoną Księżną Łowicką bywali w Górze.

Ok. roku 1830 w wyniku zamiany dóbr, Góra przeszła na własność Królestwa Polskiego a Gutakowscy dostali ziemie w Wielkopolsce.  Pałac w Górze został przekazany prawosławnym archirejom.  Prawdopodobnie wyższe duchowieństwo prawosławne bywało w pałacu, ale na co dzień był on dzierżawiony z innymi dobrami klucza górskiego.

W okresie pierwszej wojny światowej pałac był częściowo zniszczony, a w 1933  zorganizowano w nim Państwową Szkołę Rolniczą  Żeńską w Willi Górze.  Szkoła cieszyła się bardzo dobrą renomą. Jej uczennice nie pochodziły tylko z Polski, ale też z Francji, Czechosłowacji i Niemiec. Niestety rozwój szkoły przerwał wybuch II wojny światowej.

Uszkodzony podczas obrony w 1939 r., pałac sukcesywnie był rozbierany.  Na obecną chwilę  na miejscu pałacu stoją tylko smutne kikuty ścian.  I chociaż tak często się mówi, że Polska nie miała szczęścia do zabytków i pamiątek historycznych, bo Potop, bo wojna Północna, bo zaborcy, bo I i szczególnie II wojna światowa.  Ale coraz częściej spotykam się z tym, że to często sami Polacy, niszczą po sobie to, co po tych pożogach wojennych zostało.  No cóż, bardzo to jest smutne.

 

Powyższy artykuł napisałam dzięki bardzo dużej pomocy mojej koleżanki przewodniczki Pani Marii Możdżyńskiej

Zobacz hotele w starych pałacach i zamkach w Polsce

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *